e-Öğrenme Dersi Tasarımı (Ders İçeriğinin Belirlenmesi ve Düzenlenmesi)

Ders İçeriğinin Belirlenmesi

Açık ve uzaktan öğrenme uygulamalarını yüz yüze uygulamalardan ayıran en önemli fark, öğreten rolündeki kişi ile öğrenenin aynı fiziksel ortamda yer almamasıdır. Öğrenenin ders içeriğinde kontrol edilebilmesi gerekir. Öğrenen içerikte kaybolmamalı ve iyi yapılandırılmış bir süreçte karşılaşabilmelidir. 

Öğrenen dersin yer aldığı sisteme girdiğinde kendisini karşılayan sanal bir ortamda yalnız olacaktır. Bu durum öğrenene kendi çalışması hakkında sorumluluk alması gerektiğini vurgulayacaktır. Ancak her öğrenen öğrenme süreçlerinde aynı şekilde değildir. Bu nedenle öğrenenin öğrenme süreçlerini organize etmek gerekmektedir. Ders içeriğini de buna göre yapılandırmak gereklidir uzaktan öğrenme uygulamalarında içerik sadece bilginin aktarıldığı ortamlar olarak düşünülmemelidir. İçerik sadece düz metinden oluşmaz; video malzemelerin, ek kaynakların, sesli malzemelerin ya da etkileşimli malzemelerin yer aldığı bir havuz gibi de düşünülebilir. Tasarım sürecinde bu öğrenme malzemeleri uygun bir şekilde kullanılmalıdır. 

Storyboard Oluşturma

Tasarımcı temel malzemeye ve öğrenme amaçlarına bağlı olarak içerikleri organize etmeli, nasıl bir ortam üzerinde ek malzeme tasarlayacağına karar vermeli, organize edilen içerikleri ekran ekran ayarlamalı, her ekran için görsel, seslendirme, yazı gibi alt bileşenleri belirlemeli ve tasarlanmalıdır. Bu tasarımı storyboard oluşturma denir. Storyboard geliştirilecek ek malzemenin senaryosudur. Böylece tasarımcı senaryosunu oluşturduğu malzemeyi farklı kişilerden destek alarak geliştirebilir, bu kişilerin senaryo içeriğine bağlı kalarak tasarımı yapacak olmaları alanda uzman olmalarının gerekmediğinin de kanıtıdır. Sadece ilgili malzemenin geliştirildiği ortam bağlamında uzmanlaşmış olması malzemenin kalitesini artıracaktır.

E-öğrenmedeki bir storyboard bileşenleri şu şekildedir;

• Öğrenme amaçları
• Giriş 
• İçerik
• Özet 

Öğrenme amaçları, açık ve net bir şekilde öğrenene sunulmalıdır. Böylece öğrenen ünite sonunda neyi öğreneceğini bilecektir.

Giriş bölümünde tasarımcı öğreneni içeriğe hazırlamalıdır.

İçerik bölümünde tasarımcı giriş ve öğrenme amaçlarına bağlı kalarak içeriği oluşturmalıdır. Açık ve uzaktan öğrenmede bireysel çalışmaya uygun şekilde hazırlanmasına dikkat edilmelidir. Belli başlı ilkelere uymak gerekmektedir. Örneğin, görsel tasarım ilkeleri.

Özet bölümünde ise ünite kapsamında önemli noktaları vurgulayarak kısa bir metin sunulmalıdır. Öğrenme amaçları vurgulanmalıdır.

Storyboard: Açık ve Uzaktan Öğrenmede Malzeme Üretimi

Kaynakça

Ghirardini, B. (2011). E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning coursesaut. Rome: FAO.

Çevrimiçi Bir Dersin Tasarımı

Analiz (ADDIE Modeli)

ADDIE Modeli'nin Analiz aşamasında;

• Görev Analizi
• İhtiyaç Analizi
• İçerik Analizi
• Katılımcı (Öğrenen) Analizi
• Ortam Analizi
• Öğrenme Çıktıları Analizi

aşamaları söz konusudur. 

İhtiyaç Analizi: Bu aşamada  öncelikle ihtiyaçların belirlenmesi gerekir. Çünkü belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda kararlar verilir. İhtiyaçları belirlemek için veri toplanır ve bu veriler analiz edilerek çözüm önerileri sunulur. 

Görev Analizi:  Öğretim tasarımı açısından bakıldığında, öğrenenler bir işi yapmak için aldığı eylemleri ve kararları desteklemek için gereken bilgi ve becerileri tanımlamayı içeren ayrıntılı şekilde ele alınan analiz sürecidir. Görev, öğrenme çıktılarını kazandırmak için gerekli olan çalışmalar ve davranışlardır. Görev analizinde amaç aşağıda maddelendirilmiştir:

• Öğrenme çıktılarının belirlenmesi
• Öğrenenlerin yapması gereken görevler ve bu görevlerin alt görevleri ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi,
• Yapılacak görevlerin sıraya dizilmesi,
• Öğrenme ortamlarının seçilmesi,
• Öğrenme materyallerinin seçilmesi ve tanımlanması,
• Değerlendirmenin yapılmasıdır.

İçerik Analizi: Öğrenme çıktılarına ulaşabilmek için öğrenenlerin öğreneceği konular belirlenir.

Öğretim sürecinde:

• Verilmesi istenen tüm bilgileri içermesi,
• Tekrarlanan bilgilerin olmaması,
• Gereksiz bilgilerin olmamasına dikkat edilmelidir.

Bu analiz aşamasında özellikle hedef kitle özellikleri göz önünde bulundurulmalı ve konu alan uzmanlarından destek alınmalıdır.

Katılımcı (Öğrenen) Analizi: Öğretim tasarımı sürecinde öğrenen analizi çok önemlidir. Hazırlanacak içerik, ortamın seçilmesi gibi kriterler öğrenen özelliklerine göre belirlenir. Bu belirlemeler yapılırken kitlenin yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, öğrenme biçimi gibi çeşitli birçok etken göz önünde bulundurulmalıdır.

Ortam (Medya) Analizi: Bu analiz aşamasında öğretim ortamının belirlenmesi, işitsel, görsel veya kullanılacak somut öğrenme malzemelerinin belirlenmesi, üstünlük ve sınırlılıkların belirlenmesi, öğrenme kaynakların belirlenmesi ve kullanılacak medya türünün analizi gerçekleşmektedir.

Öğrenme Çıktıları Analizi : Öğrenenlerin var olan verilerle istenilen aşamaya ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir ve hangi aşamalarla ulaşıp ulaşmadığı tespit edilir.

Öğrenme çıktıları:

• Öğretim sürecinin sonunda öğrenenlerin gözle görülür bir şekilde görevi yapması,
• Problemi çözme veya görevi yapma sırasında izlediği aşamalar,
• Öğreneni değerlendirmek için kullanılacak ölçme araçları gibi konuları içerir.

Açık ve Uzaktan Öğrenmede Malzeme Üretimi

Bu ders kapsamında açık ve uzaktan öğrenmede kullanılacak malzeme üretiminin tasarım süreci açıklanacaktır.

Gereksinim Analizi

Açık ve uzaktan öğrenmede akademisyenlerin çevrimiçi öğrenme ortamları için malzeme üretemediği gözlemlenmiştir. Basit düzeyde hızlı malzeme üretebilmeleri için bu ünite hazırlanmıştır.

Hedef Kitlenin Analizi

Uzaktan öğretim yapacak akademisyenler.

Ders İçeriğinin Belirlenmesi

Ders içeriği öğrenme amaçlarının kazandırılması doğrultusunda oluşturulmuştur. Ders içeriği basılı malzemelerinin üretimi, sesli malzemelerin üretimi, durağan görsellerin üretimi, animasyon üretimi ve video üretimi konu başlıkları olacaktır.

Öğrenme Amaçlarının Belirlenmesi

Bu ünitede öğrenme amaçları şu şekildedir:

Öğrenen bu ünite sonunda,

1. Basılı malzemeleri üretebilecek,
2. İşitsel (sesli) malzemeleri üretebilecek,
3. Durağan görseller üretebilecek,
4. Animasyon üretebilecek,
5. Video üretebilecek bilgi ve becerilere sahip olabilecektir.

Ders Diziliminin Belirlenmesi

Etkileşimli e-öğrenme malzemesinden öğrenen merkezli olarak ilerleyecektir.

Kaynakça

Ghirardini, B. (2011). E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning coursesaut. Rome: FAO.