Açık ve Uzaktan Öğrenme Teknolojileri SCORM Paketi

İlgili etkileşimli malzemenin istenmeyen ögelerin çıkarılmış SCORM paketini indirmek için tıklayınız.

Açık ve Uzaktan Öğrenme Teknolojileri - Malzeme Üretiyoruz

İlgili etkileşimli malzemeyi indirmek için tıklayınız.

e-Öğrenme Dersi Tasarımı (Ders İçeriğinin Belirlenmesi ve Düzenlenmesi)

Ders İçeriğinin Belirlenmesi

Açık ve uzaktan öğrenme uygulamalarını yüz yüze uygulamalardan ayıran en önemli fark, öğreten rolündeki kişi ile öğrenenin aynı fiziksel ortamda yer almamasıdır. Öğrenenin ders içeriğinde kontrol edilebilmesi gerekir. Öğrenen içerikte kaybolmamalı ve iyi yapılandırılmış bir süreçte karşılaşabilmelidir. 

Öğrenen dersin yer aldığı sisteme girdiğinde kendisini karşılayan sanal bir ortamda yalnız olacaktır. Bu durum öğrenene kendi çalışması hakkında sorumluluk alması gerektiğini vurgulayacaktır. Ancak her öğrenen öğrenme süreçlerinde aynı şekilde değildir. Bu nedenle öğrenenin öğrenme süreçlerini organize etmek gerekmektedir. Ders içeriğini de buna göre yapılandırmak gereklidir uzaktan öğrenme uygulamalarında içerik sadece bilginin aktarıldığı ortamlar olarak düşünülmemelidir. İçerik sadece düz metinden oluşmaz; video malzemelerin, ek kaynakların, sesli malzemelerin ya da etkileşimli malzemelerin yer aldığı bir havuz gibi de düşünülebilir. Tasarım sürecinde bu öğrenme malzemeleri uygun bir şekilde kullanılmalıdır. 

Storyboard Oluşturma

Tasarımcı temel malzemeye ve öğrenme amaçlarına bağlı olarak içerikleri organize etmeli, nasıl bir ortam üzerinde ek malzeme tasarlayacağına karar vermeli, organize edilen içerikleri ekran ekran ayarlamalı, her ekran için görsel, seslendirme, yazı gibi alt bileşenleri belirlemeli ve tasarlanmalıdır. Bu tasarımı storyboard oluşturma denir. Storyboard geliştirilecek ek malzemenin senaryosudur. Böylece tasarımcı senaryosunu oluşturduğu malzemeyi farklı kişilerden destek alarak geliştirebilir, bu kişilerin senaryo içeriğine bağlı kalarak tasarımı yapacak olmaları alanda uzman olmalarının gerekmediğinin de kanıtıdır. Sadece ilgili malzemenin geliştirildiği ortam bağlamında uzmanlaşmış olması malzemenin kalitesini artıracaktır.

E-öğrenmedeki bir storyboard bileşenleri şu şekildedir;

• Öğrenme amaçları
• Giriş 
• İçerik
• Özet 

Öğrenme amaçları, açık ve net bir şekilde öğrenene sunulmalıdır. Böylece öğrenen ünite sonunda neyi öğreneceğini bilecektir.

Giriş bölümünde tasarımcı öğreneni içeriğe hazırlamalıdır.

İçerik bölümünde tasarımcı giriş ve öğrenme amaçlarına bağlı kalarak içeriği oluşturmalıdır. Açık ve uzaktan öğrenmede bireysel çalışmaya uygun şekilde hazırlanmasına dikkat edilmelidir. Belli başlı ilkelere uymak gerekmektedir. Örneğin, görsel tasarım ilkeleri.

Özet bölümünde ise ünite kapsamında önemli noktaları vurgulayarak kısa bir metin sunulmalıdır. Öğrenme amaçları vurgulanmalıdır.

Storyboard: Açık ve Uzaktan Öğrenmede Malzeme Üretimi

Kaynakça

Ghirardini, B. (2011). E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning coursesaut. Rome: FAO.

Çevrimiçi Bir Dersin Tasarımı

Analiz (ADDIE Modeli)

ADDIE Modeli'nin Analiz aşamasında;

• Görev Analizi
• İhtiyaç Analizi
• İçerik Analizi
• Katılımcı (Öğrenen) Analizi
• Ortam Analizi
• Öğrenme Çıktıları Analizi

aşamaları söz konusudur. 

İhtiyaç Analizi: Bu aşamada  öncelikle ihtiyaçların belirlenmesi gerekir. Çünkü belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda kararlar verilir. İhtiyaçları belirlemek için veri toplanır ve bu veriler analiz edilerek çözüm önerileri sunulur. 

Görev Analizi:  Öğretim tasarımı açısından bakıldığında, öğrenenler bir işi yapmak için aldığı eylemleri ve kararları desteklemek için gereken bilgi ve becerileri tanımlamayı içeren ayrıntılı şekilde ele alınan analiz sürecidir. Görev, öğrenme çıktılarını kazandırmak için gerekli olan çalışmalar ve davranışlardır. Görev analizinde amaç aşağıda maddelendirilmiştir:

• Öğrenme çıktılarının belirlenmesi
• Öğrenenlerin yapması gereken görevler ve bu görevlerin alt görevleri ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi,
• Yapılacak görevlerin sıraya dizilmesi,
• Öğrenme ortamlarının seçilmesi,
• Öğrenme materyallerinin seçilmesi ve tanımlanması,
• Değerlendirmenin yapılmasıdır.

İçerik Analizi: Öğrenme çıktılarına ulaşabilmek için öğrenenlerin öğreneceği konular belirlenir.

Öğretim sürecinde:

• Verilmesi istenen tüm bilgileri içermesi,
• Tekrarlanan bilgilerin olmaması,
• Gereksiz bilgilerin olmamasına dikkat edilmelidir.

Bu analiz aşamasında özellikle hedef kitle özellikleri göz önünde bulundurulmalı ve konu alan uzmanlarından destek alınmalıdır.

Katılımcı (Öğrenen) Analizi: Öğretim tasarımı sürecinde öğrenen analizi çok önemlidir. Hazırlanacak içerik, ortamın seçilmesi gibi kriterler öğrenen özelliklerine göre belirlenir. Bu belirlemeler yapılırken kitlenin yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, öğrenme biçimi gibi çeşitli birçok etken göz önünde bulundurulmalıdır.

Ortam (Medya) Analizi: Bu analiz aşamasında öğretim ortamının belirlenmesi, işitsel, görsel veya kullanılacak somut öğrenme malzemelerinin belirlenmesi, üstünlük ve sınırlılıkların belirlenmesi, öğrenme kaynakların belirlenmesi ve kullanılacak medya türünün analizi gerçekleşmektedir.

Öğrenme Çıktıları Analizi : Öğrenenlerin var olan verilerle istenilen aşamaya ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir ve hangi aşamalarla ulaşıp ulaşmadığı tespit edilir.

Öğrenme çıktıları:

• Öğretim sürecinin sonunda öğrenenlerin gözle görülür bir şekilde görevi yapması,
• Problemi çözme veya görevi yapma sırasında izlediği aşamalar,
• Öğreneni değerlendirmek için kullanılacak ölçme araçları gibi konuları içerir.

Açık ve Uzaktan Öğrenmede Malzeme Üretimi

Bu ders kapsamında açık ve uzaktan öğrenmede kullanılacak malzeme üretiminin tasarım süreci açıklanacaktır.

Gereksinim Analizi

Açık ve uzaktan öğrenmede akademisyenlerin çevrimiçi öğrenme ortamları için malzeme üretemediği gözlemlenmiştir. Basit düzeyde hızlı malzeme üretebilmeleri için bu ünite hazırlanmıştır.

Hedef Kitlenin Analizi

Uzaktan öğretim yapacak akademisyenler.

Ders İçeriğinin Belirlenmesi

Ders içeriği öğrenme amaçlarının kazandırılması doğrultusunda oluşturulmuştur. Ders içeriği basılı malzemelerinin üretimi, sesli malzemelerin üretimi, durağan görsellerin üretimi, animasyon üretimi ve video üretimi konu başlıkları olacaktır.

Öğrenme Amaçlarının Belirlenmesi

Bu ünitede öğrenme amaçları şu şekildedir:

Öğrenen bu ünite sonunda,

1. Basılı malzemeleri üretebilecek,
2. İşitsel (sesli) malzemeleri üretebilecek,
3. Durağan görseller üretebilecek,
4. Animasyon üretebilecek,
5. Video üretebilecek bilgi ve becerilere sahip olabilecektir.

Ders Diziliminin Belirlenmesi

Etkileşimli e-öğrenme malzemesinden öğrenen merkezli olarak ilerleyecektir.

Kaynakça

Ghirardini, B. (2011). E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning coursesaut. Rome: FAO.

e-Öğrenme Sisteminin Tasarlanması ve Geliştirilmesi

Eğitim ve Teknoloji

Eğitim artık teknolojiyle ayrılmaz bir bütündür. Eğitimin her alanında teknoloji vardır ve bu teknolojileri en uygun şekilde kullanmak gerekmektedir. Günümüz iletişim teknolojileriyle yüz yüze ve uzaktan eğitim uygulamaları geliştirilmiştir.

Yeni Teknolojiler

21. yüzyılda ortaya çıkan yeni teknolojiler, ses tanıma, görüntü tanıma, artırılmış gerçeklik, dokunmatik yüzeyler, çok sensörlü yazılımlar öğrenme hayatının önemli bir parçası haline gelmiştir.

Siri, Google Asistant gibi uygulamalar ses tanımaya örnek verilebilir. Kameralar yardımıyla yüzün tanınması, eşyaların ayırt edilmesi görüntü tanıma alanına girmektedir. Aynı anda kullanılabilen masa büyüklüğündeki dokunmatik ekranlar sayesinde öğrenenler etkileşim halinde olabilmektedir. Hem öğrenme günlüğü hem öğrenme yardımcısı olarak kullanılan çok sensörlü yazılımlar da bulunmaktadır.

Bilgisayarın Öğretme ve Öğrenmede Kullanımı

Açık ve uzaktan öğrenimde bilgisayarların yeri çok önemlidir. Günümüzde mobil, tablet gibi küçük boyutlu cihazlar kullanılsa da bilgisayarların yeri kullanım alanına göre ayrıcalıkları vardır. Yüz yüze eğitimlerde öğrenmeyi desteklemek amacıyla bilgisayarlar kullanılırken, öğrenenler sınıf dışı ortamlarda da örneğin evlerinde kendi kişisel bilgisayarlarıyla öğrenme etkinlikleri yapabilmektedirler. 

Bilgisayar destekli eğitim uygulamaları öğrenenlere tekrar olanağı sunmakla beraber yeni konuları öğrenme, eksiklerini tamamlama, kendini değerlendirme gibi fırsatlar da sunmaktadır. En büyük avantajlarından biri yer ve zamandan bağımsız olarak kendi hızına göre öğrenme etkinlikleri gerçekleştirebilmesi ve geri dönütler alabilmesidir.

Bilgisayar destekli uygulamalar örnekleri;

• Değerlendirme,
• Alıştırma yazılımları,
• Dijital kaynaklar (.pdf, .epub, .mobi)
• Öğretici yazılımlar
• Benzetim yazılımları
• Eğitsel oyunlar
• Çoklu ortam materyalleri

e-Öğrenme Sisteminin Tasarlanması ve Geliştirilmesi

e-Öğrenme sisteminin tasarlanması ve geliştirilmesi uzman kişilerle teknolojinin yoğun kullanımını gerektirir. Bu süreç, öğretim ve öğrenme gereksinimlerinin analizi, öğretim ve öğrenme ortamlarının ve içeriğinin tasarımı, içeriğin geliştirilmesi, sistemin uygulamaya konulması ve değerlendirilmesi şeklinde sıralanır. 

Bu süreçte sıkça kullanılan model ADDIE'dir. 5 aşamadan oluşur:

1. Analysis (Analiz)
2. Design (Tasarım)
3. Develop (Geliştirme)
4. Implement (Uygulama)
5. Evaluate (Değerlendirme)

Kısaca aşamalardan bahsedelim.

Analysis (Analiz); tanıma sürecidir.
Design (Tasarım); taslak sürecidir.
Develop (Geliştirme); üretim sürecidir.
Implement (Uygulama); gerçekleştirme sürecidir.
Evaluate (Değerlendirme); değerlendirme ve geri bildirim sürecidir.

ADDIE ile ilgili yayınlanan sunuya buradan ulaşabilirsiniz.

e-Öğrenmeyi Neden Geliştirmeye İhtiyaç Duyarız?

e-Öğrenme birçok kurum tarafından düşük maliyetli olduğu için kullanılmaktadır. Kitle büyüdükçe ve kullandıkça maliyet düşecektir. e-Öğrenme birçok açıdan bakıldığında önemli olduğu açıktır. Coğrafi konumlardan dolayı erişim sağlayamayan bireyler için önemi oldukça büyüktür. Örneğin yurt dışında yaşayan, hapishanede olan, rahatsızlığı nedeniyle dışarı çıkamayan bireyler için e-öğrenme önemlidir. Kültürel ve dini sebeplerle katılamayan, yüz yüze öğrenim gören kişilerin sınıf içinde utangaç ve çekingen olması durumunda e-öğrenme kurtarıcıdır.

e-Öğrenme ile kişilere bir dizi kavramlar öğretilebilir, yeni yöntemler, problem çözme, kişiler arası iletişim becerileri kazandırılabilir. Sunum yapma, tartışmalara katılma gibi etkinlikler bunlara örnek sayılabilir. Bazı psiko-motor beceriler de kazandırılabilmektedir. Örneğin basketbol oynama, bir müzik aleti çalma gibi etkinlikler bu becerilere girmektedir.

Coğrafi olarak çok dağılmış büyük bir öğrenen kitlesi olması durumunda e-öğrenme tercih edilir. Zaman kısıtlıysa, dinleme ve okuma becerileri zayıfsa, temel internet ve bilgisayar becerilerine sahipse, o derse ilişkin ön bilgilerin olması, kişilerin kendi kendilerine öğrenebiliyor olmaları, söz konusu içerik gelecekte de kullanılabilecekse, eğer bilişsel becerileri kazandırmak önemliyse, uzun dönemli yani yaşamboyu öğrenme gibi bir durum söz konusuysa e-öğrenme tercih edilir. Söz konusu öğrenme sürecine ait veri toplama e-öğrenme sürecinde daha olasıdır.

e-Öğrenme Yaklaşımları

Kendi Kendine Öğrenme

Öğrenen kendi kendine öğrenebilir, kendi hızına göre ilerleme kaydedebilir. Bildiği konuları geçebilir. 

Öğretici veya Danışman Gözetiminde Öğrenme

Gözetmenler tarafından gerçekleşir.

e-Öğrenme Yazılımları 

• e-Öğrenme İçeriği
• basit öğrenme kaynakları (sunu, video, ses vb.)
• etkileşimli dersler (animasyon, multimedya, sayfa sayfa dersin içeriğine özgün olarak tasarlanan ekranlar, grafikler)
• similasyonlar (gerçek dünyanın bilgisayar ortamında etkileşimli biçimde tasarlanması,öğretmenler için yapılan bir simülasyon, sınıf yönetiminin temel becerilerini kazanmasına yönelik simülasyonu)
• Hizmetiçi eğitimlerde doğrudan o işle ilgili materyaller.
• e-öğretici, yönlendirici (etkileşimi sanal sınıflarla taşımasıdır.)
• işbirlikçi öğrenme (çevrimiçi tartışma grupları, bir ödevde aynı anda birden fazla kişinin çalışması)
• sanal sınıf (video konferans ile dersin yürütülmesi)
• Eş zamanlı
• video konferans
• belli bir süre aralığında içeriğin canlı verilmesi
• uygulama paylaşma
• beyaz tahta
• Eş zamansız
• eposta
• tartışma forumları
• wikiler
• bloglar

e-Öğrenme Kalitesi

• Öğrenen Odaklı İçerik: İhtiyaç duyduğu bilgiyi içermelidir.
• Parçalama: Mümkün olduğunda içeriğin parçalanmasıdır.
• İçerik: Öğreneni sürüklemeli, sıkmamalı, gerçek bir öğrenme deneyimi yaşatmalı.
• Etkileşim: Süreklilik önemlidir.
• Kişiselleştirme: Sabit bir yapı yerine öğrenenin kendine göre belirleyebileceği bir yapı sunulmalıdır. Ortamı kendisine göre düzenleyebilmelidir.

Harmanlanmış Öğrenme

Etkinliklerin bazıları yüz yüze, bazıları uzaktan yapılmaktadır.

ADDIE Modeli

Öğretim tasarımı ve materyal geliştirme sürecinde kullanılan ADDIE modelinin kısa bir özeti aşağıdaki sunuda verilmiştir.

Sistematik Bir Öğretim Tasarımı Modeli: ADDIE from Selin Çöpgeven

e-Öğrenme, Sanal Öğrenme ve Kişisel Öğrenme Ortamları

e-Öğrenme Nedir?

E-öğrenme kavramı internetin hayatımıza girmesiyle birlikte ortaya çıkmış ve eğitimde etkileşimli/elektronik ortamların kullanılmasını ifade etmektedir. Ancak günümüzde bu kavram kurum ve kuruluşlardaki hizmetiçi eğitim faaliyetlerinin İnternet benzeri bilgisayar ağları ya da farklı elektronik ortamların (vidyo, IPTV, bilgisayar vb.) yardımıyla gerçekleştirilmesini ifade etmektedir (Aydın, 2011).

20. yüzyılda gelişmeye başlayan iletişim teknolojileri sınıflarda kullanılmaya başlanmış,  böylece öğrenenlerin derse ilgisi artmıştır. Açık ve uzaktan eğitimde ise eğitsel televizyon programları kullanılmış ve oldukça başarılı olmuştur.

Günümüzde ise açık ve uzaktan eğitimde bilgisayar destekli eğitim, internet tabanlı eğitim ve mobil öğrenme yer almaktadır.

Bilgisayar destekli eğitim, eğitim sırasında bilgisayarlar aracılığıyla öğrenmenin gerçekleşmesidir. Ayrıca değerlendirme ve desteklenme süreçleri de bilgisayar ve bileşenleri ile yapılır. Öğrenenin kendi hızına göre süreci yürütmesini sağlar. Çevrimdışı öğretici yazılımlar kullanılmaktadır.

İnternet tabanlı eğitim, bilgisayar ağlarına ve internete bağlı olarak gerçekleştirilen öğrenme sürecidir. İnternet ortamlarında yapılandırılmış, yarı-yapılandırılmış veya yapılandırılmamış öğrenmedir.

Mobil öğrenme, her zaman her yerde öğrenmeyi mümkün kılabilmek için mobil teknolojilerin tek başına veya diğer bilgi ve iletişim teknolojileriyle bir arada kullanılmasıdır (Bozkurt, 2015).

e-Öğrenmenin Bileşenleri

Bileşenler üç grupta incelenmektedir.

1. İçerik, öğrenme sürecinin en önemli parçasıdır. İçeriği öğrenme malzemeleri oluşturmaktadır. Örneğin, eğitsel oyunlar, ders notları, dersin içeriği, ders programı gibi.
2. Etkileşim, açık ve uzaktan öğrenmede oldukça önemli bir bileşendir. Günümüzde birden çok türü vardır. Öğrenen ve diğerleri arasındaki karşılıklı iletişim olarak tanımlanabilir.
3. Değerlendirme, süreç sonunda öğrenenin öğrenme çıktılarını kazanma durumunu belli etkinliklerle belirleme sürecidir.

Sanal Öğrenme Nedir?

Sanal öğrenme, farklı yerlerde bulunan öğrenenlerin öğrenme yönetim sistemleri aracılığıyla bir araya getirilmesi ve burada içeriğin sunulması, etkileşimin gerçekleştirilmesi, değerlendirme süreçlerinin gerçekleşmesini uzaktan sağlanmasıyla ortaya çıkan durumdur.

Kişisel Öğrenme Ortamları Nedir?

Kişisel öğrenme ortamları yaşam boyu öğrenenlerin öğrenme hedeflerine erişmeleri amacıyla kendileri tarafından tasarlanan, geliştirilen ve yönetilen ve ağırlıklı olarak Web 2.0 teknolojilerine dayalı olan ortamlardır (Mutlu, 2014).

Öğrenen kendisine en uygun web 2.0 araçlarını seçerek öğrenme ortamını oluşturur. Bu araçlar çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Örneğin, Youtube Edu aracı bilgiye erişmek için kullanılırken, Google Dökümanlar belge oluşturma ve bu bilgileri saklamak için kullanılabilir. Twitter, Facebook gibi sosyal ağlara dahil olunmasıyla birlikte karşılıklı tartışma, bilgi alışverişi söz konusu olabilir. Blogger, SlideShare gibi araçlar ile bilgiler başkaları ile paylaşılabilir.

Öğrenenler kendileri için kişisel öğrenme ortamları diyagramı oluşturarak hangi aracı ne için kullanacağını da kolaylıkla görebilirler.

Öğrenenler kendi öğrenme süreçlerini kontrol altına alırlar. Öğrenme amaçlarını belirler, içerikleri yönetirler, diğer öğrenenler ile iletişim kurarlar.

Kaynakça

Aydın, C. H. (2011). Açık ve Uzaktan Öğrenme: Öğrenci Adaylarının Bakış Açısı. Ankara: Pegem Akademi.

Bozkurt, A. (2015). Mobil öğrenme: her zaman, her yerde kesintisiz öğrenme deneyimi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırma Dergisi, 65-81.

Mutlu, M. E. (2013). Temel Bilgi Teknolojileri II. Ö. Yılmazel (Ed.), e-Öğrenme içinde (s. 98-122). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.

Mutlu, M. E. (2014). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi Öğrencileri İçin Bir Kişisel Öğrenme Ortamı Çerçevesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 119-134.
Office of Ed Tech. (2017, Ocak 18). What is Personalized Learning? Personalizing the Learning Experience: Insights from Future Ready Schools: https://medium.com adresinden alındı